پوکی استخوان(پیشگیری،تشخیص،درمان)

پوکی استخوان(پیشگیری،تشخیص،درمان)
فیزیوتراپیست ابوالفضل فارسی در گفتگو باآفتاب شیراز تشریح کرد :

 

پوکی استخوان بیماری است که باعث کاهش توده استخوانی و کاهش استحکام استخوان و در نتیجه بروز شکستگیها و اغلب کاهش قد و قوز میشود. پوکی استخوان یک اختلال اسکلتی است که بیشتر در دوران کهنسالی بروز می کند. بنابر اعلام مرکز تحقیقات استئوپروز (پوکی استخوان) کشور سالانه 51 هزار شکستگی لگن خاصره در کشور رخ می دهد که از این تعداد 50 درصد می میرند.در سال 80 حدود 15 درصد از جمعیت ایران دچار پوکی استخوان بودند که در سال 90 حدود 15 درصد پوکی استخوان به 34 درصد افزایش یافته است. شکستگی لگن وخیم ترین عارضه پوکی استخوان بوده و میزان مرگ و میر آن در سال اول بیش از 20 درصد بوده است، به گفته متخصصان بیش از 50 درصد بیماران مبتلا به شکستگی لگن قادر به بازگشت به حالت ایستاده قبلی نمی باشند.

در زنان پوکی استخوان چهار برابر مردان دیده می شود، در سالهای بعد از یائسگی، مخصوصاً در سال های اول معمولاً قدرت  استخوان با سرعت زیادی کاهش می یابد. همچنین آمارها نشان می دهد 90 درصد ایرانیان دچار کمبود کلسیم هستند و سن پوکی استخوان نیز در کشورمان به 45 سالگی رسیده است در حالی که این سن در دنیا 70 سالگی است.

 

 

 

علائم و عوارض پوکی استخوان چیست؟

 

ممکن است دچار پوکی استخوان باشید بدون آنکه از بیماری خود اطلاع داشته باشید. به همین سبب است که پوکی استخوان «بیماری خاموش» و یا بیماری«بی سرو صدا» نامیده می شود. در مراحل اولیه بروز پوکی استخوان علائم آن به ندرت ظاهر می شود که این ظاهر نشدن علائم تشخیص بیماری را دشوار میکند. پوکی استخون در مراحل بعدی موجب بروز مسائل زیر می گردد:

1-شکستگی خود به خود با کمترین ضربه بر استخوان ها مخصوصاٌ در نواحی ران و لگن، کمر و ستون مهره ها که غالباٌ این اولین علامت است.

2- کمر درد شدید در نقطه ای خاص که نشانه شکستگی است.

3- قوز پشت که موجب انحنای پشت یا قوز درآوردن می­ شود.

4- کوتاه شدن قد.

از نمونه های شکستگی های خود به خودی این است که فرد در هنگام خم شدن ساده برای برداشتن اجسام درد شدیدی در پهلویش احساس کرده و بعدا متوجه می شود که دچار شکستگی دنده شده است. شکستگی های ناحیه لگن معمولا در اثر افتادن و سقوط کردن فرد رخ می­ دهند و با توجه به نوع شکستگی و سن بیمار احتیاج به عمل جراحی توسط جراح ارتوپد دارد،این شکستگی در بین شکستگی های دیگر ازهمه بدتراست زیرا می تواند خطر مرگ را در پی داشته باشد.کوتاه شدن قد روند طبیعی افزایش سن است ولی چنانچه کاهش قد قابل توجه ،بیش از 5/2 سانتی متر باشد (نسبت به 20 سالگی)ممکن است همین،اولین علامت پوکی استخوان باشد . چنانچه بیش از یکی از علائم بالا در شما هست حتما به پزشک مراجعه کنید.به خاطر داشته باشید که ممکن هست هیچ علامتی مشاهده نشود،ولی به پوکی استخوان دچار شده باشید.پس بهترین راه ، پیشگیری از بروز پوکی استخوان هست.

 

 

 

 

 

 

 

چگونه می توان پوکی استخوان را تشخیص داد؟

 

اگر در خطر ابتلا به پوکی استخوان هستید ویا نشانه هایی از آن دیده اید ممکن است پزشکتان دستور انجام آزمایش سنجش تراکم استخوان را بدهداین آزمایش

 بهترین راه انداه گیری مقدار استخوان هست.سنجش تراکم استخوان سریع،بدون درد و ارزان است.

 

 

عوامل مستعد کننده پوکی استخوان کدامند؟

 

1- جنسیت : زنان به دلیل توقف تولید هورمون استروژن بعد از یائسگی بیشتر از مردان به پوکی استخوان و شکستگی ناشی از آن دچار می شوند ( در واقع 4 برابر آقایان) و همچنین زنان از ابتدا تراکم استخوان کمتری دارند و بیشتر از مردان عمر می کنند.

2- یائسگی زودرس زنان (قبل از 45 سالگی).

3-سن: با افزایش سن احتمالل بروز پوکی استخوان بیشتر می­شود.

4-سابقه خانوادگی: وراثت بر مقدار استخوان های شما و سرعت از دست دادن آنها تاثیر دارد اگر شما شکستگی لگن یا مهره یا ساعد در اثر پوکی استخوان داشته باشید، احتمال ابتلای شما به شکستگی 2 برابر افراد دیگر است.

5-افراد لاغر اندام و یا کوچک اندام.

6- سطح پایین تستوسترون (فقط در مردان)

7- کمبود مواد معدنی مثلا کلسیم، پروتئین، ویتامین دی در رژیم غذایی منجر به پوکی استخوان می شوند و به گفته متخصصان وجود جوش شیرین در نان عامل اصلی کمبود کلسیم در ایران است.

8- برخی از بیماری ها مثل پر کاری تیروئید، کم کاری غدد جنسی، آرتریت روماتوئید، بیماری های کوشینگ و دیابت.

9- استفاده از برخی داروها (مثل کورتن و لووتیروکسین، فوروزماید، هپارین،فنیتوئین) نیز در طول زمان باعث پوکی استخوان می گردد.

10- اعتیاد به الکل.

11- سیگار کشیدن.

12- کم تحرکی و فقدان برنامه ورزشی منظم.

13- اروپایی ها و آسیایی ها در ابتلا به پوکی استخوان مستعدترند.

 

 

 

 

پوکی استخوان چگونه درمان می شود؟

 

انجام ورزش منظم، دریافت استروژن و داشتن سبک زندگی سالم نیز می توانند به درمان این بیماری کمک کنند. درمان جایگزین با استروژن زیر نظر پزشکان و یا داروهای جدید  که شبیه به استروژن عمل  می کنند (مثل رالوکسفن) می تواند روند پیشرفت پوکی استخوان را کند کرده و احتمالا شکستگی را کاهش دهد. همچنین داروهای مختلف توسط پزشکان تجویز می گردد. در فیزیوتراپی از دستگاه مگنت جهت درمان پوکی استخوان استفاده می شود. مگنت باعث تجمع در بافت استخوان و افزایش تراکم آن می­شود.

چگونه می توان از بروز پوکی استخوان پیشگیری کرد؟

 

کلید پیشگیری از بروز پوکی استخوان ساختن استخوان محکم و پیشگیری از تحلیل رفتن آن است. اگر چه شما کنترلی بر عوامل ژنتیک ندارید، اما می توانید با ایجاد تغییرات صحیح در سبک زندگی خود از بروز این بیماری پیشگیری کنید یا روند پیشرفت آن را کند سازید.

1- دریافت کلسیم و ویتامین D  کافی: غذا ها بهترین منابع طبیعی کلسیم هستند. شیر، ماست و پنیر بیشترین مقدار کلسیم را دارا هستند. سایر غذاهای حاوی کلسیم فراوان عبارتند از سبزیجات دارای برگ سبز، ماهی،پنیر،سویا،بادام،آب پرتقال، پونه و...

اگر فراورده های شیری را دوست ندارید یا قادر به استفاده از آن نیستید،مکمل های کلسیم دار نیاز شما را به آن میزان کلسیم که از طریق غذا دریافت نمی کنید ، تامین می کنند.

2-ترک سیگار و الکل

3-ورزش و فعالیت های بدنی که بر استخوان های شما وزن وارد می کنند،به حفظ توده استخوانی در شما کمک می کنند.ورزش هایی مانند دو،تنیس،طناب زدن،کار کردن با وزنه و ورزش های هوازی برای افزایش توده استخوانی و حفظ آن موثر است.

تمرینات تقویت عضلات و تحمل وزن را با توجه میزان پوکی استخوان را باید مد نظر قرار داد.انجام ورزش های مناسب و حرکات صحیح زیر نظرمتخصصان به خصوص  فیزیوتراپیست ها اهمیت اساسی دارد.

4-مصرف استروژن در زنان یائسه زیر نظر پزشک.